Aşırı Terleme Tedavisi - Klipsli Ets Ameliyatı

Op. Dr. Erkan Yıldırım tarafından yazıldı..

Aşırı Terleme Tedavisi - Klipsli Ets Ameliyatı

Aşırı terlemesi olanların tedavilerinde 2 farklı yaklaşım uygulanmaktadır. Birincisi, cerrahi yaklaşım (ETS – endoskopik torakal sempatektomi; açık yaklaşım ya da kapalı klipsli ETS yaklaşımı) diğeri ise cerrahi-dışı yani tıbbi (medikal) tedavi yaklaşımıdır. Tıbbi yaklaşımda cerrahi dışı ilaçlar, losyonlar, kremler, iyontoforez (düşük voltajlı elektrik akımı el veya ayak terlemesi için düzenli aralıklarla uygulanır) ve botoks uygulamasıdır ( daha çok koltuk altı terlemesi için uygulanır).

Tıbbi tedavi yaklaşımı başka bir bölümde sunulacaktır.

Cerrahi yaklaşım(Klipsli Ets), tahmin edilebileceği gibi genel anestezi altında yapılmaktadır. Ameliyat seçeneği aşırı terleme tedavisinde diğer tıbbi tedavi seçenekleri uygulanıp, başarısız olunduğunda ya da hastanın daha kalıcı ve mutlak tedavi seçeneği istediği zaman uygulanmalıdır. Ancak, hasta eğer cerrahi dışı tıbbi tedavi yöntemlerini denemek istemiyorsa cerrahi tedavi yöntemleri detaylı anlatılarak onayları (rızaları) alındıktan sonra uygulanabilir.
*Aşırı terleme tedavisine başlamadan önce her hasta detaylı muayene edilmelidir. Her şeyden önce hastanın başka bir rahatsızlığı var mı yok mu ortaya konulmalı detaylı hastanın hikâyesi alınmalı. Başka bir nedenle bir tedavi alıyor mu ortaya konmalı. Sürekli kullandığı ilaçları var mı sorulmalı. Bazen şeker hastası, yüksek tansiyon veya kanser hastalığı olanlarda aşırı terleme bu hastalıklarına bağlı olabilir. Bu tür hastalıklar varsa biran önce tespit edilip mutlak tedavileri sağlanmalıdır. Aşırı sıcak ortamlarda çalışıyor olmak, çok acılı, soğanlı ve baharatlı beslenme alışkanlığı olanlarda da aşırı terleme olabilir. Bu alışkanlıklar da sorgulanmalı. Hastaların ameliyattan önce dahiliye, kardiyoloji, psikiyatri ve endokrinoloji muayenelerinin yaptırılması tanıya gitmede çok yardımcı olacaktır.
CERRAHİ tedaviye karar verildikten sonra hastanın hekimi yapacağı detaylı muayene ve tetkik incelemesi sonrası tüm cerrahi yöntemle ilgili detaylar, hastaya ve yakınlarına anlatılmalı ve sunulmalıdır. Her hastayı ameliyattan önce anestezi uzmanı görmeli ve ameliyat için eksiklikleri gidermeli ve ameliyat ve anestezi hakkında detaylı bilgilendirme yapması sağlanmalıdır.Klipsli ETS ameliyatı (aşırı terleme ameliyatı) AÇIK ve KAPALI yöntemle yapılabilir. Hastanın durumu uygunsa muhakkak kapalı yani torakoskopik (VATS – video yardımlı göğüs cerrahisi) uygulanmalıdır. 

Klipsli ETS ameliyat tekniği: Aşırı terleme ameliyatı ister açık ister kapalı yapılsın temel olarak yapılan işlem;cerrahi ets tedavisi

Terleme bölgesine giden sempatik sinirlerin düğümleri (T2, T3, T4, T5 diye isimlendirirler) tespit edilerek ilgili sempatik düğümlerin üzerinden ve altından titanyum klipsler yerleştirilir. Sempatik sinir yolları kapatılmış olur. Bu bahsi geçen sempatik düğümler yakılabilir ya da kesilebilir de; ancak ameliyattan sonra şiddetli dengeleyici terleme olması durumunda hastaya klipslerin geri alınabileceği (%20-40 geri dönüş oranları) bildirilmelidir. Olası yan sempatik sinir dallarını ortadan kaldırmak için de (bunlar daha sonra nükslerin sebebi olmaktadır) koter dediğimiz yakıcı bir alet ile sempatik sinirlerle aynı seviyedeki kaburgaların iç yüzü tekniğine uygun yakılır. Burada amaç özellikle insanların %40’ında olan Kuntz sinirinin de kesilmesini veya yakılmasını sağlayarak nükslerin engellenmesidir.

Klipsli ETS ameliyatının açık cerrahiye göre üstünlükleri vardır:

  • Daha kısa ameliyat süresi,
  • Daha az kan kaybı
  • Daha az hastane yatışı
  • Daha çabuk normal hayata ve işe dönme süresi
  • Daha az ağrı
  • Aynı seansta her iki tarafa müdahale etme şansı

Hasta kapalı yöntemle yapılan ameliyata uygun değilse (akciğerde daha önce geçirilmiş cerrahi bir uygulama varsa, daha önce ciddi akciğer rahatsızlığı geçirip akciğer zarlarında sıkı kalınlaşma meydana gelmişse, vb) açık teknikle ETS ameliyatı uygulanabilir. Açık teknikle cerrahi uygulandığında sağlıklı olan iki tarafa en az 2 hafta arayla müdahale edilmektedir. Aynı seansta açık cerrahi, kas koruyucu minimal kesi ile de yapılabilir. Ameliyat sonrası daha ağrılı ve daha uzun olacağı (3-5 gün) bilinmelidir.
Maliyet açısından bakıldığında klipsli ETS ameliyatı ortalama 4-5 botoks uygulaması maliyeti kadardır. Botoks uygulaması 4-6 ayda bir tekrar edilmesi gereken ve sadece koltuk altı aşırı terlemesi için kullanılan bir cerrahi dışı tedavi yaklaşımıdır.
*Klipsli ETS ameliyatının başarısı yapılan çalışmalarda hastaların çoğunun 12 yıl sonra bile memnun oldukları bildirilmiştir.
*Klipsli ETS ameliyatı, terleme nüks ederse aynı hastada tekrar yapılabilecek bir işlemdir.

Klipsli ETS ameliyatı sonrası olabilecek yan etkiler:

%1’den az görülenler:

  • Ellerde kuruluk
  • His kaybı
  • Enfeksiyon
  • Horner sendromu (göz kapağında geçici düşme, gözün irisinde küçülme)

%2 görülen: 

  • Yara yerinde ağrı

%40-80 görülen (ancak %90-95 hafif düzeyde; %3-5 şiddetli):

  • Dengeleyici (reaktif veya kompensatuvar) terleme; vücudun göğüs, karın, sırt veya kasık bölgelerinde meydana gelebilir.

*Dengeleyici terleme hakkında bazı çalışmalar, T4 sempatik düğümün de klipslendiği yani bloke edildiği durumlarda daha az görülebileceğini bildirmektedir.
*Dengeleyici terlemesi şiddetli olan hastalarda birçok solüsyon ya da terlemeyi azaltmaya yardımcı ilaçlar ağızdan almak kaydıyla kullanılabilir.
*Ayrıca, terlemeyi azaltan ve cildin havalanmasını ve kurumasını arttıran lazer teknolojisi ile hazırlanmış spor iç kıyafetleri mevcuttur. Aşırı dengeleyici terlemesi olanlar bu ürünleri normal kıyafetlerinin içinden giyerek bu yan etkiyi en aza indirebilirler.
**Bütün bu yukarıda sayılan önlemlere rağmen şikâyetleri, dengeleyici terlemesi azalmayan hastalarda cerrahi ile daha önce uygulanmış klipslerin geri alınması gerçekleştirilebilinir; unutmayın ki geri dönüş çoğu zaman mümkün olmayabilir; %20-40 geri dönüş oranları veren klinik çalışmalar mevcuttur.

%5-30 görülen yan etki:

  • Yemekle ilişkili terleme (gustatuvar terleme); acılı, soğanlı, baharatlı yiyecekler bu yan etkiyi arttırabilir.

**ÖNEMLİ NOT: Klipsli ETS ameliyatı sonrası kalp hızında %10 azalma görülür, genellikle sorun yaratmaz; bu nedenle ameliyat öncesi çekilen EKG (kalbin elektriksel aktivitesinin kaydedilmesi) sonuçlarında kalp hızı 55-60’ın altındaysa ya bu ameliyatı hiç önermemek gerekir ya da ameliyat sırasında tek taraf uygulama yapılırken kalp ritminde bir azalma olursa karşı tarafa müdahale yapılmaktan vazgeçilmelidir.
*Diğer taraftan bu kalp hızında azalma olması, bazı ritim problemlerinde örneğin “uzun QT sendromu” hastalığında faydalı bir işlemdir ETS ameliyatı.

Çok Nadir yan etkiler:

  • Sinir uçlarının uyarılmasına bağlı sırtta geçici olan ve bazen non-steroid anti-enflamatuvar ilaç kullanılmasıyla geçebilen sinir ağrısı yapabilir
  • Boyunda yer alan “brakiyal pleksus yaralanması”; çok nadirdir, kollarda uyuşma ve kuvvetsizlik ile kendini gösterir.