Aşırı terleme ameliyatları “klasik” ve “endoskopik” olmak üzere iki farklı teknikle yapılır. Klasik terleme ameliyatı, bildiğimiz açık ameliyattır ve ciltte uzun kesiler açılarak yapılır. Son zamanlarda yaygınlaşan endoskopik ETS ameliyatı ise halk arasında kapalı ameliyat olarak bilinen ameliyat türüdür. Her iki ameliyatın hastalık üzerine olan tedavi edici etkisi aynıdır. ETS ameliyatı her mevsim rahatlıkla (hastanın ameliyatı kaldırabildiği durumlarda) yapılabilir.

ETS ameliyatı yüzde aşırı terleme ve/veya kızarma, ellerde aşırı terleme, koltuk altında ve ayaklardaki aşırı terleme problemlerine çözüm getirir. Ameliyat ile çıkarılan sempatik zincirin sinirlerini gönderdiği bölgedeki (Örneğin: T2 sempatik zincir yüz; T2-T3 sempatik zincirler el; T3-T4 sempatik zincirler koltuk altı bölgesine sinirlerini gönderir, ..vb) ter bezlerinde oluşabilecek terlemeyi sonlandırır. ETS, genel vücut terlemesi için kullanılmaz.

- Resim 1 - ETS ameliyatı adını tekniğinden ve bu tekniğin uygulandığı bölge ve işlemden alır. “Thoracic” terimi anatomik bir bölge adıdır ve bu bölge göğüs ya da göğüs boşluğu ve içindeki tüm organ ve dokuları kapsar. Ameliyatın adında geçen “Endoscopic” terimi ise, kullanılan endoskop adındaki ucu ışıklı kameralı aletten adını almaktadır Bu teknikte, koltuk altı bölgesinden bir santimetre uzunluğundaki 2 adet cilt kesisinden (Resim 1 : ETS ameliyati için "cilt kesi yerleri", 1 cm.lik iki adet cilt kesisi) , endoskop ile işlem yapılacak göğüs boşluğuna girilerek (Resim 2 : Endoskop ile göğüs boşluğuna girip bakarak "sempatik sinir zincir``in yerinin tespiti ) sempatik zincirlerin bulunduğu bölgeye gelinir ve cerrah bir televizyon ekranına yansıyan görüntülere bakarak ameliyatı gerçekleştirir. Bu ameliyatta klasik ameliyatlarda olduğu gibi uzun cilt kesisi yapılmaz, 1 – 1.5 santimetre uzunluğundaki kesiler yeterli olur. Bu nedenle, bu yöntemle yapılan ameliyatların tümü, halk arasında “kapalı ameliyat” ya da “izsiz ameliyat” olarak bilinmektedir.           - Resim 2 - “Sympathectomy” sempatik zincirin (aşırı terlemeye neden olan sinir zinciri) uygun cerrahi teknik ile belirlenen seviyede çıkartılmasıdır.

- Resim 3 -

Sonuç olarak, Endoscopic Thoracic Sympathectomy ameliyatı (ETS), göğüs boşluğuna, ucu ışıklı kamera ile girilerek, oradaki aşırı terlemeye neden olan sempatik düğümün(sinirin), cerrahi olarak belirli bir kısmının çıkarılması veya çıkarılmayıp ilgili sinir düğümünün üstünden ve altından klips yerleştirerek [Resim 3 : Klipslerin" konacağı yerler gösterilmektedir (siyah yatay-kısa çizgiler) ], sinir iletiminin ya da sinir boşalımının önlenmesidir. Göğüs boşluğunun hem sağ hem de sol tarafından girilerek yapılır.

ETS Ameliyatında Normal- Klipsli Farkı;

ETS ameliyatı, sinirin klipslenmesi veya kesilmesi yoluyla iki şekilde yapılabilir. Klipsli yöntemde, özellikle ameliyat sonrasında dengeleyici terlemesi dayanılmaz düzeyde olup hastayı rahatsız edecek hasta grubunda (%5-8), %10–20 gibi bir geri dönüş şansı olabilir. Hastaya bu ayrıntı anlatıldıktan sonra klips ile mi, yoksa ilgili sinir düğümünün tamamen çıkarılması yöntemi ile mi ameliyatın yapılacağı hastanın tercihine bırakılır. Her iki tedavi yönteminde, başarı oranları benzerdir.

ETS ameliyatının klasik ameliyata göre avantajları;

Teknik Giriş Yeri (kesi yeri) Kesi Uzunluğu (Ameliyat İzi Uzunluğu) Süre Riskler Geri Dönüş İyileşme Süresi Klasik Teknik (Açık Ameliyat)-klipsli veya klipsiz Göğüs duvarında koltukaltı kıl çizgisi üzerinde 7-8 cm.lik ameliyat kesisi 1-1.5 saat (tek taraf); NOT:* 2-3 hafta sonra karşı taraf Ağrı Kanama Enfeksiyon Göğüs boşluğunda hava (pnömotoraks) Klips yapılanlarda nadiren (%10-20) Normal aktiviteye dönüş: 7-10 gün Endoskopik (ETS) Kesmeli Teknik Göğüs duvarında koltukaltı kıl çizgisi üzerinde veya uygun bölgeden 2 tane endoskop giriş deliği 1.5 cm.lik ameliyat kesisi 30-55 dk (tek taraf); AYNI seansta karşı taraf da yapılabilir* Ağrı daha az Yok Normal aktiviteye dönüş: 2-4 gün Endoskopik (ETS) Klipsli Teknik Göğüs duvarında koltukaltı kıl çizgisi üzerinde 2 tane endoskop giriş deliği 1.5 cm.lik ameliyat kesisi 30-55 dk (tek taraf); AYNI seansta karşı taraf da yapılabilir* Ağrı daha az Klips yapılanlarda nadiren (%10-20) Normal aktiviteye dönüş: 2-4 gün

Ameliyatın Etkisi

Ameliyatın etkisi ameliyat sırasında, sinirin kesilmesi veya sinire klips takılması ile hemen başlar (ilk 10 dk içerisinde). Ameliyat sırasında ellerin kuruduğu farkedilir ve aynı zamanda sempatik baskının kalkması sonucunda ellerdeki damarlar genişlediği için oksijenlenmeleri artar ve ısınırlar. Hasta ameliyattan aşırı terleme sorununundun kurtulmuş olarak uyanır.

Ameliyattan önce hazırlık aşamasında aşağıdaki işlemler yapılır;

• Solunum ve kalp muayenesi
• Hastalığın hikayesi alınır
• Laboratuvar tetkikleri
• Düz ve yan akciğer grafisi (gerekirse 'Göğüs Tomografisi' - BT)
• Elektrokardiyogram (EKG) (gerekirse 'Kardiyoloji konsültasyonu')
• Dahiliye konsültasyonu (diğer terleme nedenlerinin araştırılması; tiroid,..vb)
• Anestezi konsültasyonu (Ameliyata uygunluğun değerlendirilmesi)
• Ameliyat gününün kararlaştırılması

Ameliyat günü, öğleden önce ETS ameliyatı olanların çoğu (>%95), ameliyat gününün öğleden sonrası taburcu olabilirler. Açık ameliyat uygulananlar ortalama 3–5 gün hastanede kalabilirler.

Riskler;

Klasik açık ve ETS tekniklerde ameliyat girişimine ait riskler hemen hemen aynıdır. Ağrı daha az olmakla birlikte,kanama, enfeksiyon, akciğer yaralanması, Horner sendromu,..vb riskler benzer sıklıktadır. Ancak, ETS ameliyatından sonra ağrı daha az ve kısa süreli olmaktadır.

Bir diğer avantaj ETS ameliyatı olanların çoğu (>%95) aynı gün taburcu olabilmekteyken, klasik açık teknikte hemen hemen tüm hastaların ortalama 3-5 gün hastanede yatış sürmektedir. Aynı şekilde ETS ameliyatında iyileşme, açık ameliyat tekniğine göre daha hızlı olmakta (ortalama 3 gün) ve hasta normal sosyal hayatına erkenden dönmektedir (açık teknikte toparlanma 7–10 gün sürmektedir).

Dengeleyici terleme, çoğu hastada “reaksiyonel” olarak ameliyat sonrası meydana gelmektedir. %92 hastada dengeleyici terleme sorun olmamaktadır. Rahatsız edici olmadığı gibi kapalı yerlerde (göğüs ön duvarı, sırt ya da kasıklarda) meydana geldiği için birçok hasta bunu bir problem olarak görmemektedir. Bu durum, ameliyat olmuş hastaların %5-8 ‘inde sıkıntılı olabilmektedir.

Ameliyat Sonrası Geri Dönüş;

Terleme ameliyatı olanların ancak %5-8'inde “dengeleyici terleme” dediğimiz ameliyatın yan etkisi rahatsız edici bir şekilde görülebilir . Ancak bu terleme türü, hastanın aşırı terleme ile ilgili eski şikâyetlerini geri getirmez, çünkü vücudun başka bölgelerinde (göğüs ön duvarı, sırt ya da kasıklarda) kendini gösterebilmektedir. Geri dönüş, kesi ile ameliyat yapılanlarda (sempatik düğümlerin çıkarıldığı) söz konusu değildir.

Sadece klips uygulananlarda geri dönüş mümkün olabilir. Ancak, klips uygulananlarda da, geri dönüş düşünüldüğü gibi yüksek değildir (%10–20). Klips çıkarılsa bile, sinirleri ezip nedbe dokusu oluşturmuş olacağı için, ameliyatın etkisi % 80–90 oranında devam edecektir.


Başarı Oranları*

Hem ETS hem de klasik açık ameliyatta başarı oranları eşittir, Yüz terlemesi ve/veya kızarmasında başarı oranı; %95-%99, El terlemesinde başarı oranı; %90-%95
Koltuk altı terlemesinde başarı oranı; %90, Ayak terlemesine başarı oranı; %50

Terleme Ameliyatı Kimlere Önerilmez;

• Daha önce, cerrahi olmayan yöntemleri (iyontoferez, botox, ilaç) denememiş olan hastalara önerilmez. Ancak tercih yine hastanındır. Geçici yöntemlerin tekrarlayan maliyetleri düşünüldüğünde, zaman ve para harcamak istemeyen her hastaya cerrahi yöntem uygulanabilir.

• Daha önce göğüs cerrahisi ameliyatı geçirmişlere önerilmez

• Ameliyatta, cerrahın görüş alanını engelleyebilecek akciğer zarında yapışma ya da nedbeleşme yapan durumlarda (daha önce geçirilen torakotomi, torakoskopik girişimler ; tek-akciğer solutmaya engel olan yangısal akciğer hastalığı ve/veya kalp hastalığı olanlarda; yoğun akciğer zarı yapışıklığı olanlarda) önerilmez

• Ameliyatı kaldıramayacak diğer tıbbi problemleri olanlara (ileri düzeyde akciğer ve kalp yetmezliği olanlar)

 

Kaynaklar* 1- Thorsten Walles, Geesche Somuncuoglu, Volker Steger, Stefanie Veit, Godehard Friedel, Long-term efficiency of endoscopic thoracic sympathicotomy:survey 10 years after surgery, Interactive CardioVascular and Thoracic Surgery 8, 2009, 54–57 2-Peter B. Licht, Lars Ladegaard and Hans K. Pilegaard, Thoracoscopic Sympathectomy for Isolated Facial Blushing, Ann Thorac Surg 2006;81:1863-1866 3- Johannes Schmidt, MD, PhD, Falk Georges Bechara, MD, Pter Altmeyer, MD, PhD, and Hubert Zirngibl, MD, PhD, “Endoscopic Thoracic Sympathectomy for Severe Hyperhidrosis: Impact of Restrictive Denervation on Compensatory Sweating”, Ann Thorac Surg 2006;81:1048 –55